Stresy abiotyczne i biotyczne
 

Powodzenie w uprawie roślin sadowniczych warunkuje wiele czynników bezpośrednio wpływających na rozwój, wzrost oraz plonowanie roślin.
Do najważniejszych z nich należą:

  • czynniki środowiskowe – przebieg pogody (np.: nasłonecznienie, wilgotność powietrza itp.)
  • czynniki uprawowe – właściwy dobór odmian uwzględniający nie tylko warunki klimatyczne w rejonie uprawy, ale także dostosowanie odmian do warunków glebowych, prawidłowa agrotechnika, dobra dostępność wody dla roślin, eliminacja chwastów, dostarczenie roślinom składników pokarmowych na optymalnym poziomie, ochrona roślin przed chorobami i szkodnikami itp.
 
Niekorzystne warunki pogodowe lub wszelkie nieprawidłowości uprawowe powodują stres u roślin.
 
Stres roślinny to fizjologiczna reakcja roślin na niesprzyjające czynniki środowiskowe i uprawowe o dużym natężeniu. W wyniku stresu następuje ograniczenie wzrostu i rozwoju roślin, co negatywnie wpływa na ich plonowanie. W warunkach skrajnych stres może prowadzić nawet do całkowitej utraty plonu lub zniszczenia roślin.

 
Stresy dzielimy na abiotyczne (fizyczne) i biotyczne (biologiczne).
Rodzaj stresu dla roślin Czynniki wywołujące stres roślinny
Abiotyczny niska lub wysoka temperatura gleby i powietrza, uszkodzenia roślin po zimie, ograniczona dostępność wody (susza) lub nadmiar wody (okresowe podtopienia), nieprawidłowo przygotowana gleba, zaburzenia w dostępności składników pokarmowych dla roślin, intensywne promieniowanie słoneczne, ograniczenie intensywności światła, erozja gleby, silne wiatry, grad itp.
Biotyczny występowanie chorób i szkodników



CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE STRES ABIOTYCZNY
 
  • Niska temperatura gleby i powietrza
Niska temperatura powietrza oraz gleby może spowodować przemarznięcie drzew lub ich części np. najmłodszych pędów oraz systemu korzeniowego, który u jabłoni jest bardziej narażony na przemarznięcia, niż części nadziemne drzew (może wymarzać w glebie o temp. poniżej -16°C). W czasie wiosennej wegetacji niska temperatura powietrza może spowodować uszkodzenia części roślin (kwiaty, zawiązki owoców). Poprzez prawidłowy, dostosowany do klimatyczno-glebowych warunków gospodarstwa, dobór odmian oraz właściwą agrotechnikę, w tym zastosowanie nawożenia pozakorzeniowego i biostymulacji, możemy zmniejszyć ryzyko uszkodzenia drzew przez niską temperaturę gleby lub/i powietrza.
Nie mamy wpływu na warunki pogodowe w czasie zimy i po wznowieniu wegetacji wiosną, ale możemy wzmocnić kondycję roślin i ich odporność na niską temperaturę poprzez zastosowanie antystresantów: GROWON, FROSTEX,  i stymulatorów OPTYSIL i TYTANIT.
  • Wysoka temperatura gleby i powietrza
W okresie wiosny warunki pogodowe w naszym klimacie bywają skrajne. W tym okresie wahania temperatury powietrza mogą być bardzo wysokie – od chłodów do niemalże upałów. Zbyt wysoka temperatura może uszkodzić wrażliwe organy roślin, np. zawiązki kwiatów czy łagiewki pyłkowe.
Powszechnie występujący problem związany z drastycznym spadkiem populacji pszczół, potęguje problem efektywności procesu zapylenia, który warunkuje uzyskanie wysokiego ilościowo i jakościowo plonu.
W celu intensyfikacji efektywności kwitnienia, poprawy wigoru pyłku, wspomagania procesu zapylenia i zapłodnienia oraz tworzenia nasion, wskazane jest zastosowanie stymulatora plonu TYTANIT.
Stymulator odporności (antystresant) OPTYSIL poprawi odporność roślin na dobowe wahania temperatury.
W okresie poprzedzającym dojrzewanie owoców niewielkie wahania temperatury powietrza pomiędzy dniem i nocą mogą negatywnie wpływać na tworzenie się czerwonego rumieńca na skórce jabłek. Zastosowanie aktywatora GROWON poprawi intensywność czerwonej barwy skórki owoców.
  • Ograniczona dostępność wody (susza) lub nadmiar wody (okresowe podtopienia)
Zarówno niedobór, jak i nadmiar wody wpływa negatywnie na proces wzrostu i rozwoju roślin sadowniczych. Prawidłowa uprawa gleby, melioracja, nawadnianie – to działania nieodzowne w uprawie roślin polowych, w tym sadowniczych, na stanowiskach wymagających poprawy właściwości powietrzno – wodnych gleb.
Na glebach lekkich (grubszych frakcji – piaski, żwiry) skutki suszy są szybciej odczuwalne gdyż woda szybko przenikania do głębszych, niedostępnych dla roślin warstw gleby.
 
Na glebach ciężkich (drobniejszych frakcji – gliny, iły, pyły) przy długotrwałych opadach mogą wystąpić zastoiska wodne. Dłuższe przebywanie roślin w takich warunkach powoduje, że system korzeniowy nie jest w stanie pełnić swoich funkcji, co w konsekwencji prowadzi do osłabienia kondycji roślin, a w skrajnych przypadkach do ich zamierania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku uprawy drzew na podkładkach płytko korzeniących się, a zwłaszcza powszechnie stosowanej M.9.

Stymulator OPTYSIL intensyfikuje rozwój systemu korzeniowego, ogranicza straty wody z tkanek roślinnych – skutecznie zatem zmniejszają negatywne skutki niedoboru wody w glebie. Natomiast osłabioną wskutek suszy lub nadmiaru wody kondycję roślin efektywnie poprawia stymulator TYTANIT.
  • Nieprawidłowo przygotowana gleba oraz zaburzenia w dostępności składników pokarmowych dla roślin
Niedobór lub nadmiar makro- i mikroelementów, nieprawidłowy odczyn gleby, zasolenie – to przyczyny wielu stresów dla roślin. Aby doprowadzić glebę do wymaganej kultury uprawnej niezbędne są wieloletnie działania, do których należą m.in. prawidłowa agrotechnika (w tym wapnowanie i prawidłowe nawożenie).
W niekorzystnych warunkach glebowych, w tym przy nieodpowiednich stosunkach powietrzno-wodnych, dla poprawy kondycji roślin i intensyfikacji pobierania wszystkich składników pokarmowych niezbędny jest stymulator TYTANIT, dla intensyfikacji pobierania fosforu – aktywator energii GROWON, zaś wapnia z gleby – aktywator OPTYCAL.  
  • Grad i inne uszkodzenia mechaniczne
Jabłka są owocami o ograniczonej odporności na uszkodzenia mechaniczne powstałe w wyniku nie tylko zdarzeń pogodowych (grad, silne deszcze i wiatry), ale również w trakcie zbioru (uszkodzenia skórki, zagniecenia miąższu) oraz obrotu handlowego (przechowywanie, transport).
W celu poprawy odporności owoców na uszkodzenia mechaniczne polecamy stosowanie antystresanta OPTYSIL. Krzem wzmacnia trwałość ścian komórkowych, dzięki czemu jabłka są bardziej odporne na oddziaływanie mechanicznych czynników zewnętrznych.
Istotną rolę w tym zakresie odgrywa również wapń, który dostarczany roślinom w postaci aktywatora OPTYCAL zdecydowanie poprawia jędrność miąższu oraz zdolność jabłek do długotrwałego przechowywania, a także ułatwia i przyspiesza regenerację ran po uszkodzeniach mechanicznych.
Dzięki zastosowaniu stymulatora TYTANITU poprawimy natomiast w zdecydowany sposób siłę wzrostu liści i pędów, co korzystnie wpływa na ich szybką regenerację po niekorzystnym oddziaływaniu zewnętrznych czynników mechanicznych (grad, silny wiatr itp.)
  • Intensywne promieniowanie słoneczne
Jednym z objawów stresu spowodowanego zbyt intensywnym promieniowaniem słonecznym są poparzenia skórki owoców, które z czasem stają się miejscem licznych infekcji grzybowych, a przede wszystkim obniżają jakość plonu.
Wprawdzie nie mamy wpływu na czynniki zewnętrzne powodujące poparzenie skórki jabłek, ale możemy zmniejszyć ich podatność na te uszkodzenia.
Jednym z warunków zmniejszenia skłonności jabłek do oparzeń powierzchniowych jest odpowiednia zawartość w nich wapnia, którą można uzyskać stosując aktywator OPTYCAL. Możemy także pomóc roślinom poprzez stosowanie preparatu wzmacniającego sztywność ścian komórkowych wbudowanym w nie krzemem – stymulator OPTYSIL.
 
  • Ograniczona intensywność światła
Intensywność procesu fotosyntezy jest bezpośrednio uzależniona od ilości światła docierającego do powierzchni fotosyntetyzujących (zielonych) części roślin, a przede wszystkim liści. W naszych warunkach klimatycznych intensywność światła może ulegać istotnemu ograniczaniu nie tylko ze względu na skracający się latem i jesienią dzień, ale także z powodu licznych zachmurzeń w okresie jesieni gdy drzewa zaczynają przygotowywać się do spoczynku zimowego. Możliwość utrzymania intensywności fotosyntezy na optymalnym poziomie jest zatem istotnym czynnikiem wspomagającym rośliny w przygotowaniu do zimy. W warunkach pogarszającego się światła stymulator OPTYSIL zdecydowanie poprawia intensywność procesu fotosyntezy. 



CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE STRES BIOTYCZNY

 
  • Choroby i szkodniki
Patogeny uszkadzają rośliny – grzyby atakujące tkanki roślinne prowadzą do obniżenia plonowania, zmniejszają wartość handlową owoców, a w skrajnych przypadkach doprowadzają do zamierania poszczególnych organów lub całych drzew.
Szkodniki żerując na roślinach powodują uszkodzenia, które są często otwartą drogą do wnikania patogenów grzybowych.
W zmaganiu roślin z tymi stresami szczególne znaczenie ma dobra kondycja roślin na każdym etapie wzrostu i rozwoju, o której decyduje wiele czynników (m. in. właściwe odżywienie roślin oraz chemiczne zabiegi ochrony roślin).
Wzmocnienie naturalnej odporności roślin na patogeny oraz zwiększenie mechanicznej odporności ścian komórkowych roślin poprzez zastosowanie antystresanta OPTYSIL – jest skuteczną metodą wspomagania walki z patogenami, wpisującą się w Program Integrowanej Produkcji Roślin (IPM).
Bardzo przydatne i skuteczne w programach wspierania walki z niektórymi patogenami grzybowymi są również nawozy alkaliczne – ALKALIN KB+Si oraz ALKALIN PK 10:20.
Szybką regenerację uszkodzeń oraz dalszy prawidłowy wzrost i rozwój roślin po ustąpieniu czynników stresowych zapewnia stymulator TYTANIT, zaś skutecznym sposobem przeciwdziałania chorobom fizjologicznym i przechowalniczym jest stosowanie aktywatora OPTYCAL.